Кириш
Земаневий санайы инфраструктурасында сувукълыкъны ташув энъ тенкъидий муэндислик системаларындан биридир. Хам нефтни ташув ве химиявий ишлевден башлап, муниципаль сув теминатына ве магъаз шламларыны ташувгъа къадар, санайылар къыскъа ве узун месафелерде сувукълыкъларны кочюрмек ичюн тургъун ве самимий насос системаларына таяналар. Бу системаларнынъ меркезинде Бору ёллары ярдымынен токътамайып ве юксек-эффективликте сув кечирмек ичюн махсус япылгъан эсас механик алет — Бору ёлу насосы ерлешкен.
Бору насосы тек адий механик агрегат дегиль. Бу гидравлика, механик лейха ве идаре технологиясыны бирлештирген инженерлик системасыдыр, бу исе тургъун акъынты, басым мувазенеси ве энергия истималыны теминлей. Бору насосынынъ насыл чалышкъаныны анъламакъ муэндислер, системаларнынъ лейхаджылары, операторлар ве сатын алув группалары ичюн пек муимдир, чюнки насоснынъ чалышувы системанынъ хавфсызлыгъына, чалышув фияты ве узун-муддетли ишанчлылыкъкъа догърудан-догъру тесир эте.
Бу муэндислик ярдымджысында Бору насосынынъ чалышув принципи акъкъында терен техникий анълатма бериле. О, ички къурулышны, энергияны чевирюв механизмлерини, гидравлик арекетлерни, чешит иш чешитлерини ве эсас муэндислик лейха муляазаларыны къаплай. Макъсат – окъуйыджыларгъа тек Бору насосы насыл чалышкъаныны дегиль де, онынъ дизайны акъикъий санайы къулланмаларында не ичюн муим олгъаныны анъламагъа ярдым этмектир.
1. Бору насоснынъ эсас къурулышы .
Бору насосынынъ иш принципини анъламакъ ичюн башта онынъ физик къурулышыны анъламакъ керек. Насоснынъ эр бир чалышув хусусиети онынъ механик конструкциясындан келип чыкъа.
• 1.1 Бору насоснынъ эсас къысымлары .
Типик Бору Насосы бир къач ядро компонентлеринден ибарет:
Насоснынъ корпусы (Волют я да диффузорнынъ корпусы)
Оболочка — бу, ичинде сувны туткъан ве онынъ акъыны догърулткъан тышкъы къабукътыр. О, иш вакътында пейда олгъан ички басымгъа даянмакъ ичюн япылгъан. Ортадан къачкъан Бору насос системаларында корпус тезлик энергиясыны басым энергиясына чевире.
Импеллер я да ер денъиштирюв механизми .
Передача — бу меркезден къачкъан Бору Насосынынъ юрегидир. О, юксек сурьатнен айланып, сувны тышкъа тезлештире. Мусбет ер денъиштирювли Бору насос системаларында бу рольни сувукълыкъны физикий ёлнен кочюрген поршеньлер, дишлилер я да винтлер беджерелер.
Вал системасы .
Вал копчекни двигателге багълай. О, механик энергияны ёллай ве титрев ве эскирювни эксильтмек ичюн мукеммель догърулувны сакъламакъ керек.
Подшипниклер .
Подшипниклер айлангъан валны тутып, сюртюнювни эксильтелер. Олар юксек айланув сурьатларында ве юклерде тургъун чалышувны темин этелер.
Пломба системасы .
Механик тыгъычлар я да къаплама системалары вал бою сув акъмасына маниа ола. Бу хусусан химиявий ве юксек-басымлы Бору насосы къулланмаларында пек муимдир.
• 1.2 Бору насосларыны лейхалаштырувда къулланылгъан материаллар .
Материалны сечип алув чалышув ве къаттылыкъта пек муим роль ойнай:
Чёй: сув ве-коррозиягъа къаршы олмагъан сувлар ичюн умумийдир
Тот басмагъан челик: коррозиягъа къаршы я да гигиеник ишлер ичюн къулланыла
Легирленген челик: юксек-басымлы я да юксек-араретли муитлер ичюн келише
Махсус къапламалар: абразив шлам я да химиявий ташув системаларында къулланыла
Материалны сечип алув Бору насосынынъ коррозиягъа къаршы турувына, агъырувы ве хызмет аралыкъларына догърудан-догъру тесир эте.
• 1.3 Система интеграциясыны дестеклемек .
Бору насосы эр вакъыт даа буюк системанынъ бир къысмыдыр:
Электрик двигатели я да дизель двигатели: механик къуветни теминлей
Негиз рамкасы: догърулув ве титревнинъ тургъунлыгъыны теминлей
Бору ёллары багълантылары (фланецлер): бору ёллары агъларына интеграциягъа имкян бере
Незарет системасы: сурьат, басым ве акъынтыны низамлай
Бу интеграция Бору ёллары насосынынъ санайы бору ёллары агълары ичинде семерели чалышмасыны теминлей.
2. Бору насоснынъ эсас иш принципи .
Бору насосынынъ иш принципи темель муэндислик къаврайышына эсаслана: механик энергияны гидравлик энергиягъа чевирмек.
• 2.1 Энергияны чевирюв механизми .
Бору насос системасында энергиянынъ тюрленюви бойле сырада олып кече: 1.1.
Механик энергияны двигател я да двигателлер бере .
Вал бу энергияны копчекке я да ер денъиштирюв механизмине кечире .
Сув айланув я да къаршылыкълы арекеттен кинетик энергия ала .
Корпус кинетик энергияны басым энергиясына чевире .
Басымлы сувны боругъа ташлайлар .
Бу энергиянынъ чевирильмеси Бору насосына бору къаршылыгъыны, юксеклик фаркъларыны ве сюртюнме джоюмларыны енъмеге имкян бере.
• 2.2 Сувлы арекетнинъ джерьяны .
Бору насоснынъ чалышувыны учь девамлы басамакъкъа больмек мумкюн:
Эмиль фазеси .
Бору ёлу ве насос камералары арасындаки басым фаркъы себебинден насоскъа кириштен сув кире.
Энергия берюв фазеси .
Насос ичинде механик арекет сувукълыкънынъ сурьатыны я да колемнинъ ер денъиштирювини арттыра.
Бошатувы фазеси
Юксек-энергиялы сувны зияде басым алтында боругъа ителер.
Бу девир токътамайып текрарлана, тургъун ве токътамайып акъынтыны теминлей.
• 2.3 Бору насосында басымнынъ инкишафы .
Басымны мейдангъа кетирмек — Бору насосынынъ энъ муим вазифелеринден биридир.
Орталыкътан къачкъан системаларда басым копчекнинъ юксек-сурьатнен айланмасы иле яратыла. Передача не къадар тез айланса, тезлик ве пейда олгъан басым о къадар буюк ола.
Мусбет ер денъиштирюв системаларында басымны боругъа тургъун колемли сувны физикий зорлап кирсетмек ёлунен пейда ола.
Насос бойле басымны енъмек ичюн етерли басым чыкъармакъ керек:
Бору ёлларынынъ сюртюнме джоюмлары .
Юксельтюв башы (вертикаль котерюв) .
Клапан ве монтаж къаршылыгъы .
• 2.4 Токътамайып акъкъан принцип .
Бору насосынынъ белли бир хусусиетлеринден бири — токътамайып чалышмакътыр.
Аралыкълы насос системаларындан фаркълы оларакъ, Бору насос агрегатлары тургъун-акъынты ичюн махсус япылгъан. Бунъа бойле ёлларнен ирише:
Двигательнинъ даимий сурьаты я да денъишкен частота идареси .
Мувазенели гидравлик конструкция .
Тегиз копчекнинъ геометриясы .
Нефть борулары киби сааларда токътамайып акъынты пек муимдир, чюнки акъынтынынъ узюльмеси системанынъ тургъунсызлыгъына я да хавфсызлыкъкъа хавф догъура биле.
3. Бору насос системалары ичинде гидравлик арекетлер .
Ички гидравлик арекетини анъламакъ Бору насосынынъ чалышувыны оптималлаштырмакъ ичюн пек муимдир.
• 3.1 Акъынты динамикасы ве сурьат денъишмелери .
Бору насосынынъ ичинде сув тезлиги ве ёнелишинде тез денъишювлер кечире:
Сув копчекнинъ козюне алчакъ сурьатнен кире .
Айланув арекети сувны тышкъа тезлештире .
Тезлик корпуста басымгъа чевириле .
Бу тюрленюв флюид механикасынынъ эсас принциплерине, хусусан энергияны сакълавгъа риает эте.
• 3.2 Баш джоюлувы ве махсулдарлыкъ факторлары .
Бутюн кириш энергиясы файдалы чыкъышкъа чевирильмей. Бир къач энергия бойле себеплерден гъайып ола:
Сув къатламлары арасындаки ички сюртюнме .
Насос корпусынынъ юзюнинъ къабалыгъы .
Акъынты каналлары ичиндеки турбулентлик .
Бору ёлунынъ къаршылыгъы .
Бу джоюмлар умумий махсулдарлыкъны эксильте. Юксек-кейфиетли Бору насосларынынъ конструкциялары оптималь гидравлик геометрия вастасынен бу джоюмларны энъ эксик дереджеге еткизелер.
• 3.3 Кавитацион адисе .
Кавитацион - бу Бору насос системаларында энъ муим меселедир.
О, ерли басым був басымындан ашагъы тюшкенде пейда ола, бу исе був пускюртмелери пейда олувына ве кучьлю йыкъылувына себеп ола.
Эффектлернинъ арасында:
Гюрюльти ве титрев .
Передачканынъ зарарланмасы .
Семерелиликнинъ эксильмеси .
Хызмет муддети къыскъарды .
Системанынъ догъру лейхасы, кириш басымынынъ етерли дереджесини сакълап, кавита-циянынъ огюне кете.
• 3.4 НПШ (Саф мусбет соргъу башы) акъкъында къаврайыш .
НПШ – бу Бору насосынынъ чалышмасы ичюн эсас муэндислик параметридир.
О, кавита-циядан къачынмакъ ичюн насоснынъ киришинде керек олгъан энъ аз басымны ифаде эте.
Эки чешити бар: .
НПШ Доступно (НПШа): Система тарафындан берильген
НПШ керек (НПШр): насоснынъ конструкциясы боюнджа керек
Хавфсыз чалышмакъ ичюн:
НПСХа эр вакъыт НПШр-ден буюк олмакъ керек.
Бу юксек-сурьатлы Бору насос системаларында пек муимдир.
4. Бору насосларынынъ иш механизмлерининъ чешитлери .
Бору насосларынынъ чешит конструкцияларында къулланув талапларына коре чешит иш принциплери къулланыла.
• 4.1 Меркезден къачкъан бору насоснынъ чалышмасы .
Бу энъ чокъ къулланылгъан чешиттир.
Ишнинъ принципи: 1.1.
Передача юксек сурьатнен айлана .
Сув меркезден къачма кучюнен тышкъа ителе .
Тезлик энергиясы арта .
Корпус тезликни басымгъа чевире .
Устюнликлери: 1. .
Саде дизайн .
Юксек акъынты .
Алчакъ бакъув .
Сув ве енгиль сувукълыкълар ичюн келише .
• 4.2 Мусбет ер денъиштирюв бору насосынынъ чалышмасы .
Бу тюрде тезликни чевирмек ерине механик ер денъиштирюв къулланыла.
Ишнинъ принципи: 1.1.
Сувнынъ тургъун колеми къапкъангъа тюше .
Механик арекет сувны огге ите .
Басым догърудан-догъру къаршылыкънен арта .
Устюнликлери: 1. .
Юксек басым къабилиети .
Япышкъан сувлар ичюн келише .
Акъынтыны догъру идаре этмек .
• 4.3 Чокъ басамакълы бору насосларынынъ чалышмасы .
Чокъ басамакълы насосларда бир къач перпендикуляр сыралы къулланыла.
Ишнинъ принципи: 1.1.
Эр бир басамакъ басымны адым-адым арттыра .
Бир басамакънынъ чыкъышы невбеттеки басамакънынъ киришине чевириле.
Сонъки бошатув пек юксек басымгъа ирише .
Устюнликлери: 1. .
Юксек баш къабилиети .
Узакъ-сув ташувлары ичюн идеальдир
Юксек-басымлы системалар ичюн эффектив
5. Бору насос системалары ичюн муэндислик лейхасыны япмакъ ичюн фикирлер .
Конструкция кейфиети Бору насос системасынынъ акъикъий-дюнья чалышувыны бельгилей.
• 5.1 Акъынты ве басымны лейхалаштырув .
Муэндислер эсапламакъ кереклер: .
Керекли акъынты тезлиги (м3/с я да ГПМ)
Умумий динамик баш (УДБ) .
Бору ёлларынынъ къаршылыкъ джоюмлары .
Янълыш ольчю энергия исрафына я да етерли дереджеде чалышмамагъа кетире.
• 5.2 Материал ве коррозиягъа къаршы турув .
Сувнынъ чешити материалны сечип алувны бельгилей:
Темиз сув → демир я да стандарт челик .
Денъиз суву я да химиявий мадделер → тот басмагъан челик .
Шлам → агъырувы-даянгъан иритиджилер
Материалны сечип алув насоснынъ омюрине догърудан-догъру тесир эте.
• 5.3 Семерелиликни оптималлаштырув .
Земаневий Бору Насос системаларында къулланыла:
Денъишкен частоталы айдавджылар (ДЧП) .
Юксек-эффективликли перпендикуляр конструкциясы
Эсаплав флюид динамикасы (ЭФД) оптимизациясы
Бу технологиялар энергия сарфыны эп эксильте.
• 5.4 Техник хызмет ве ишанчлылыкъ инженерлиги .
Ишанчлы чалышмакъ ичюн бойле шейлер керек:
Догъру тыкъынты системалары .
Титревлернинъ мониторинги .
Подшипниклерни ягълавны идаре этмек .
Прогностик хызмет системалары .
Яхшы-бакъылгъан Бору насос системалары энъ аз токътав вакътынен йыллар девамында чалышмакъ мумкюн.
Хуляса
Бору насосы — земаневий санайы сув системаларында эсас муэндислик алеттир. Онынъ иш принципи энергияны чевирювге эсаслана, мында механик энергия гидравлик энергиягъа чевириле, бу исе бору ёлларындан сувны токътамайып ташувны темин эте.
Онынъ къурулышыны, гидравлик арекетини ве ишлев механизмлерини анълап, муэндислер даа самимий ве ишанчлы системалар уйдурып олурлар. Бору насосынынъ чешит тюрлери-меркезден къачкъан, мусбет ер денъиштирювли ве чокъ басамакълы-сувнынъ чешитине, басым талапларына ве къулланув шараитлерине коре сечиле.
Акъикъий-дюнья къулланмаларында чалышув тек насоснынъ дизайнына дегиль де, системанынъ интеграциясына, материалны сечип алувгъа ве хызмет косьтерюв стратегиясына багълыдыр. Догъру инженерлик юксек махсулдарлыкъны, тургъун чалышувны ве узун хызмет муддетини теминлей.
Нетиджеде, яхшы-уйдурылгъан Бору насослары системасы тек бир донатма дегиль-о, энергетика, сув теминаты, магъаз ве химиявий ишлев киби дюнья сааларыны дестеклеген энъ муим инфраструктура компонентидир.